İran’daki savaşın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkileri, küresel havacılık sektöründe ciddi sorunlara yol açmaya başladı. Jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıkması, birçok havayolu şirketinin uçuşlarını azaltmasına ve bilet fiyatlarını artırmasına sebep oldu. Uzmanlar, bu krizin yaz tatili sezonunda turizm üzerinde de olumsuz etkiler yaratabileceği konusunda uyarıyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik ve süregelen savaş, dünya genelinde jet yakıtı ve kerosen sevkiyatlarında kayda değer bir düşüşe yol açtı. İngiliz basınında yer alan haberlerde, global jet yakıtı sevkiyatlarının geçen hafta 2,3 milyon tonun altına düştüğü ve bu durumun tarihin en düşük seviyelerinden biri olduğu vurgulandı. Eğer arz sıkıntısı devam ederse, havacılık sektöründe büyük daralmaların yaşanabileceği ifade ediliyor.
Imperial College London’dan sürdürülebilir enerji uzmanı Prof. Richard Green, dünya genelindeki petrol tüketiminin günlük yaklaşık 100 milyon varil olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen 15 milyon varillik miktarın kaybolmasının beklenmediğini söyledi. Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi ülkelerin alternatif sevkiyat yolları bulabileceği belirtiliyor. Ancak fiziksel kıtlığın önüne geçmeden önce fiyat krizinin daha büyük bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekiliyor.
Jet yakıtı fiyatlarındaki artış, havayolu şirketleri için büyük maliyet baskısı yaratıyor. Imperial College Aeronotik Bölümü Başkanı Prof. Rafael Palacios, son iki ayda jet yakıtı fiyatlarının neredeyse iki katına çıktığını, bunun da havayolu şirketlerinin bazı uçuşları iptal etmesine neden olduğunu belirtti. Örneğin, Lufthansa 20 bin uçuşu iptal ettiğini duyururken, Virgin Atlantic bilet fiyatlarını artıracağını açıkladı. Düşük maliyetli havayollarının ise bu krizden daha fazla etkilenmesi bekleniyor.
Havacılık sektörünün temsilcileri, özellikle küçük havalimanlarına yapılan uçuşların ilk etapta iptal edilebileceğini ve yolcuların büyük havalimanlarını tercih etmeye başladığını belirtiyor. Goldman Sachs’ın değerlendirmelerine göre, İngiltere, jet yakıtı arz krisine karşı en savunmasız Avrupa ülkelerinden biri. Bunun nedeni, ülkenin Hürmüz Boğazı’na olan yüksek bağımlılığı ve düşük rezerv kapasitesidir.
Uzmanlar, mevcut krizin “jet sıfır” olarak adlandırılan yeni nesil havacılık teknolojilerini hızlandırabileceği konusunda hemfikir. Prof. Palacios, sentetik yakıt ve hidrojenle çalışan uçak teknolojilerinin mümkün olduğunu ancak maliyetlerinin hala yüksek olduğunu dile getirdi. Sentetik yakıt üretiminin mevcut jet yakıtından on kat daha pahalı olduğu belirtilirken, hidrojen kullanımının mevcut havacılık altyapısında önemli değişiklikler gerektirdiği kaydedildi.
Enerji krizinin derinleşmesi, havacılığı daha elit bir aktivite haline getirebilir. Uzmanlar, gelecekte uçakların daha uzun ve verimli kanatlarla tasarlanması, yeni motor teknolojileri ve alternatif yakıt sistemlerinin havacılığı köklü bir şekilde değiştirebileceğini öngörüyor.
